Réxime xurídico
A institución está regulada pola Constitución española, a Lei Orgánica do Tribunal de Contas de 1982 e a Lei de Funcionamento do Tribunal de Contas de 1988, así como outras leis específicas. É un órgano que depende directamente das Cortes Xerais e exerce as súas funcións por delegación delas no exame e verificación das Contas Xerais do Estado, e cuxo orzamento está incluído nos Orzamentos Xerais do Estado.
O marco xurídico do Tribunal de Contas establécese, en primeiro lugar, na Constitución española de 1978, cuxo artigo 136 dispón o seguinte:
- O Tribunal de Contas é o máximo órgano fiscalizador das contas e da xestión económica do Estado, así como do sector público. Dependerá directamente das Cortes Xerais e exercerá as súas funcións por delegación destas no exame e verificación das Contas Xerais do Estado.
- As contas do Estado e do sector público estatal presentaranse ao Tribunal de Contas e serán auditadas por este.
O Tribunal de Contas, sen prexuízo da súa propia xurisdición, presentará un informe anual ás Cortes Xerais no que, se é o caso, comunicará as infraccións ou responsabilidades nas que, ao seu xuízo, se puidesen ter incorrido. - Os membros do Tribunal de Contas gozarán da mesma independencia e inamovilidade e estarán suxeitos ás mesmas incompatibilidades que os xuíces.
- Unha lei orgánica regulará a composición, organización e funcións do Tribunal de Contas.
Pola súa banda, o artigo 153.d) da Constitución estipula que o Tribunal de Contas exercerá o control económico e orzamentario sobre a actividade dos órganos das Comunidades Autónomas.
Como consecuencia do mandato constitucional, promulgouse a Lei Orgánica 2/1982, do 12 de maio, do Tribunal de Contas. Remitíase a unha lei posterior para o seu desenvolvemento, que foi aprobada pola Lei 7/1988, do 5 de abril, de Funcionamento do Tribunal de Contas.
Ademais da propia lexislación do Tribunal de Contas, promulgáronse outras disposicións que conteñen previsións relativas á función fiscalizadora do Tribunal. Destaca especialmente a regulación incluída na Lei Orgánica 8/2007, do 4 de xullo, de Financiamento dos Partidos Políticos, que lle encomenda ao Tribunal de Contas a auditoría da actividade económico-financeira e da contabilidade ordinaria dos partidos políticos, así como a facultade de impoñer sancións aos partidos políticos por incumprimento da normativa de financiamento; e na Lei Orgánica 5/1985, do 19 de xuño, do Réxime Electoral Xeral, que lle outorga ao Tribunal a facultade de auditar as contas electorais dos partidos políticos, agás nas eleccións ás Asembleas Lexislativas das Comunidades Autónomas, que son competencia do respectivo Órgano de Auditoría Externa rexional, naquelas Comunidades que o teñan.
Outórganselle competencias específicas ao Tribunal de Contas noutras disposicións, como a Lei 22/2001, do 27 de decembro, reguladora dos Fondos de Compensación Interterritorial, a Lei Reguladora das Facendas Locais, cuxo texto refundido foi aprobado polo Real Decreto Lexislativo 2/2004, do 5 de marzo, ou a Lei 4/2014, do 1 de abril, Lei Básica das Cámaras Oficiais de Comercio, Industria, Servizos e Navegación.
A disposición adicional undécima da Lei 7/1988, do 5 de abril, de funcionamento do Tribunal de Contas, engadida polo artigo 22.dous da Lei 15/2014, do 16 de setembro, de racionalización do sector público e outras medidas de reforma administrativa, regulou unha función consultiva limitada, en virtude da cal os proxectos de lei e os proxectos de regulamentos que traten do seu réxime xurídico ou do exercicio das súas funcións fiscalizadoras ou xurisdicionais deberán ser sometidos ao informe do Tribunal de Contas.